Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji
w Zamościu

ul. Akademicka 4, 22-400 Zamość
email: poczta@wszia.edu.pl    spis telefonów »
Informacja: Wykorzystanie ciasteczek na stronach w domenie wszia.edu.pl więcej »
ENG UA
Wirtualna Uczelnia WSZiA
Wirtualna Uczelnia
Portal
Portal Informa- cyjno - Edukacyjny
Poczta
Poczta
WSZiA
Lerni
Kursy Lerni
OPAC
Katalog
OPAC
e-Kursy WBT
e-Kursy
WBT
Blackboard
Blackboard
DL
WSZiA na Facebook
WSZiA
Facebook
Informator rekrutacyjny Studia podyplomowe Centrum Szkoleń i Karier Przetargi Media o nas Kontakt

Regionalne badania
koniunktury gospodarczej na tle doświadczeń europejskich 12-13 VI 2008 r.

Komunikat nr 2

Problematyka konferencji

  • koniunktura gospodarcza na świecie
    i w Europie a koniunktura regionalna,
  • metody i narzędzia badania regionalnej
    koniunktury gospodarczej,
  • determinanty regionalnej
    koniunktury gospodarczej,
  • koniunktura gospodarcza wybranych
    regionów Polski i Unii Europejskiej,
  • przydatność wyników badań koniunktury
    gospodarczej w prognozowaniu rozwoju i zarządzaniu
    regionem.

 

WSZiA Logo

Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu

 

Logo PTS

Polskie Towarzystwo Statystyczne Oddział w Lublinie

 

 

Logo EuropeDirect

Centrum Informacji Europejskiej EuropeDirect w Zamościu


Rada Naukowa

  • Elżbieta Adamowicz
    SGH w Warszawie
  • Jan Andreasik
    WSZiA w Zamościu
  • Maria Drozdowicz-Bieć
    SGH w Warszawie
  • Józef Garczarczyk
    AE w Poznaniu
  • Kazimierz Kruszka
    Polskie Towarzystwo Statystyczne
  • Semen Matkowski
    Uniwersytet Lwowski
  • Andrzej Miszczuk
    UW, WSPiA w Lublinie
  • Anatolij Mokij
    Lwowska Akademia Komercyjna
  • Ryszard Orłowski
    WSZiA w Zamościu
  • Jan Sulmicki
    WSIiZ w Rzeszowie, WSZiA w Zamościu
  • Jacek Szlachta
    SGH w Warszawie, WSZiA w Zamościu
  • Janusz Witkowski
    Główny Urząd Statystyczny
  • Bohdan Wyżnikiewicz
    IBnGR w Gdańsku

Streszczenia głoszonych artykułów:

Prof. Maria Drozdowicz-Bieć

Regionalne cykle koniunkturalne. Doświadczenia światowe - implikacje dla Polski

Artykuł stanowi przegląd wybranych światowych badań na temat cykli koniunkturalnych w regionach. Szczególne miejsce poświęcone jest tym badaniom, które określają czynniki warunkujące zróżnicowanie przebiegu wahań koniunkturalnych, decydują o długości i amplitudzie poszczególnych faz cyklu koniunkturalnego i częstotliwość jego występowania, wskazują na takie determinanty przebiegu cyklu i jego faz jak np. zróżnicowanie w zasobach i ich strukturze, procesy innowacyjne i inwestycyjne.

Zróżnicowanie wahań koniunkturalnych w regionach dla Polski zilustrowano na podstawie analizy danych o wielkości produkcji w województwach. Przeanalizowano przebieg recesji (zwolnienia gospodarczego) lat 2000-01 oraz wpływ akcesji Polski do Unii Europejskiej na aktywność gospodarczą w województwach.

Regional Business Cycles. International experience - implications for Poland

The paper presents some international results from research on business cycles in regions. It focuses on those results, which separate the main factors responsible for business cycles, as well as determine the length, amplitude, volatility and the magnitude of expansions and contractions. The paper presents main differences in the structure of the regional resources, innovations and investments, which usually influence and differentiate regional business cycles.

The regional differences are illustrated by analyzing the output in Polish regions during 1999-2007. The recession (slow down) of 2000-01 is analyzed across Polish regions, as well as the UE accession impact on the economic activity in the country.

Prof. Anatolij Mokij, mgr Walerij Juzba

Partnerstwo strategiczne w globalizującym się świecie - wnioski dla transformowanych gospodarek

Strategic Partnership in the Globalised Environment: Lessons for the Transitive Economies Globalizing process of world economic relations cause contradictory evaluations for the consequences of both national economics and essential characteristics of the term "globalization". In contradiction to the supporters and opponents of globalization we consider globalization to be a process of forming world economy as a complex mega-system. It has tendencies of domination of some Northern counties as governing system. Thus, the aim of global mega-system functioning is formed within the interests of those countries, under the influence of their new mechanisms and instruments.

Under those conditions for the countries-outsiders, especially transitive economies, the role of strategic partnership on two- and multistoried basis is accelerating. The withstanding approaches to strategic partnership as a desired one cause fallaciousness of geopolitical settings (e.g., choice of strategic partnership of Ukraine and the US, Russia or EU), which are confirmed by the recent events regarding Ukraine's joining the NATO.

Concerning the said above it is needed to outline the criteria of strategic partnership (common history, neighboring borders, similar economies, experience of achieving compromises and solving conflicts, similarity of development interests etc.). in this context the strategic partnership of Ukraine and Poland has to be considered as positive and useful.

Dr Mikołaj Herbst

Prognoza wzrostu gospodarczego polskich regionów w perspektywie 2015

Celem analizy przedstawionej w dalszej części artykułu jest symulacja wzrostu gospodarczego w polskich regionach i podregionach w latach 2006-2015 w oparciu o obserwowane w przeszłości odchylenia regionalnych stóp wzrostu od stopy krajowej. Prognoza przewiduje, głównymi ośrodkami wzrostu w badanym okresie będą metropolie warszawska i poznańska. Do 2015 roku województwo mazowieckie znacznie przekroczy średni poziom PKB na mieszkańca dla UE 27. Choć polska gospodarka zbliży się, pod względem dochodów do unijnej średnie, należy się spodziewać dalszej polaryzacji rozwoju między regionami. Najbiedniejsze polskie województwa mogą w 2015 r. osiągnąć PKB per capita zbliżony do średniego poziomu dla Polski z 2006 r.

Dr Konrad Walczyk

Koniunktura w regionach na podstawie wyników badań IRG
Regional business activity in a light of business surveys results

The main goal of this paper is to compare regional business activity in Poland using regional official statistics and data obtained by the RIED from business surveys conducted in the manufacturing industry (NACE D). This is the second attempt to model of regional output in the Polish NUTS2 regions using RIED survey data covering the 1999-2008 period. The qualitative data are used to analyse changes of industrial output in regions. Several methods of the analysis are applied, including correlation and regression analysis and panel estimation methods as well. Three monthly-run survey balance statistics are used as explanatory variables: a business indicator, total orders and sold production of the manufacturing sector (NACE D); a yearly index of sold manufacturing production, published by the Central Statistical Office, is taken as a reference variable. Time series are seasonally adjusted and smoothed. Persisting differentiation of regional business activity makes us conjecture that: (1) economically dominating regions tend to strengthening their positions, (2) a product gap between most and least developed regions is not decreasing, and (3) structural changes that have been noticed in recent years in least developed regions make one expect that a map of regional differentiation will change.

Prof. Janusz Zaleski, mgr Paweł Tomaszewski, mgr Marek Zembaty

Prognozy wpływu polityki spójności UE na gospodarki regionalne województw lubelskiego i podkarpackiego do roku 2015

Celem referatu będzie przedstawienie wpływu instrumentów polityki spójności Unii Europejskiej na gospodarki dwóch wybranych wo jewództw Polski Wschodniej: lubelskiego i podkarpackiego. Analiza zostanie skoncentrowana na ewaluacji efektów implementacji w tych regionach zarówno Narodowego Planu Rozwoju na lata 2004-2006, jak i Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia (Narodowej Strategii Spójności) na lata 2007-2013. Prognozy wpływu NPR i NSRO zostaną przedstawione do roku 2015, tj. do ostatniego roku implementacji NSRO i będą dotyczyć podstawowych wskaźników makroekonomicznych gospodarek wojewódzkich, takich, jak: regionalny PKB, liczba pracujących, stopa bezrobocia, wydajność i in. Niektóre ze wskaźników zostaną przedstawione również w układzie sektorowym. W celach porównawczych wyniki dla obu województw zostaną zestawione oraz zostanie dokonana analiza uzyskanych wartości wpływu.

Do przeprowadzenia analiz zostaną wykorzystane dane o rzeczywistej implementacji w tych województwach funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności w latach 2004-2007, które są monitorowane przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego. Do prognozowania płatności w latach 2008-2015 zostaną również wykorzystane oszacowania MRR. Instrumentami do przeprowadzenia tych analiz będą modele regionalne HERMIN gospodarek obu województw oraz inne metody uzupełniające. Opracowane przez zespół Wrocławskiej Agencji Rozwoju Regionalnego pod kierownictwem prof. J. Zaleskiego i we współpracy z dr J.Bradley'em modele regionalne HERMIN są pierwszymi makromodelami gospodarek polskich województw i są oparte o metodologię i konstrukcję dokonanej w 2002r. adaptacji modelu HERMIN całej polskiej gospodarki. Od tego czasu metodologia HERMIN była wykorzystywana wielokrotnie do przeprowadzania ocen makroekonomicznego wpływu funduszy UE zarówno na gospodarkę kraju, jak i gospodarki regionalne. Modele z rodziny HERMIN spełniają wytyczne Komisji Europejskiej w zakresie instrumentu do dokonywania ocen makroekonomicznego wpływu interwencji strukturalnych i są wykorzystywane przez Dyrekcję Regionalną ds. Polityki Regionalnej (DG REGIO) dla szeregu krajów kohezyjnych.

Dr Mieczysław Kowerski, mgr Jarosław Bielak, mgr Dawid Długosz

Badania nastrojów gospodarczych w województwie lubelskim. Siedem lat doświadczeń

Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu od połowy 2001 roku jako jeden z dwóch ośrodków badawczych w Polsce prowadzi regionalne badania nastrojów gospodarczych. Badania nastrojów gospodarczych polegają na wnioskowaniu o aktywności gospodarczej na podstawie wyników ankietyzacji kierowników przedsiębiorstw oraz gospodarstw domowych na temat bieżącej sytuacji ich firm (gospodarstw) oraz ich planów i oczekiwań na najbliższą przyszłość. Dotychczas ankietując każdorazowo 320 przedsiębiorstw oraz 350 gospodarstw domowych przeprowadzono 28 kwartalnych badań nastrojów w województwie lubelskim obliczając syntetyczne i branżowe barometry nastrojów gospodarczych.

Nastroje gospodarcze przedsiębiorców i konsumentów są miarą aktywności gospodarczej regionu. W latach 2001-2007, co jest bardzo pozytywnym zjawiskiem, następowała poprawa nastrojów gospodarczych zarówno wśród przedsiębiorców jak i gospodarstw domowych. Związane to było niewątpliwie z poprawą koniunktury gospodarczej w województwie. Jednak początek 2008 roku wskazuje, że w najbliższym czasie ta dobra koniunktura ulegnie pewnemu pogorszeniu.

Business tendency surveys in lubelskie region. Seven years of experiences

The College of Management and Public Administration in Zamość, which is one of two research centres in Poland, has conducted regional business tendency surveys since the middle of 2001. Business tendency surveys consist in this that business activity is deducted on the basis of surveys conducted among managers of enterprises and households. These surveys concern current situation of their companies (households) and their plans and expectations in the immediate future. So far in the Lublin Region 27 quarterly business tendency surveys have been conducted by calculating synthetic and branch barometers of business tendencies. In 2001-2007 there is the improvement of business tendencies both among entrepreneurs and household which is very positive phenomenon. It resulted from the improvement of economic situation in region. But the data from the beginning of 2008 signal that good conjuncture can be worsen in the nearest future.

Prof. Elżbieta Adamowicz

Badania koniunktury jako dodatkowe źródło informacji o sytuacji gospodarczej

Uczestnicy działalności gospodarczej na wszystkich szczeblach, działający zarówno w sferze realnej jak i regulacyjnej, nieustanie zgłaszają zapotrzebowanie na informacje. Są one niezbędne dla potrzeb procesów decyzyjnych w celu ograniczania zakresu niepewności i ryzyka. Spośród wszystkich rodzajów informacji, jakie gromadzą podmioty gospodarcze, największe znaczenie mają:

  1. prawidłowa diagnoza rzeczywistego przebiegu procesów gospodarczych,
  2. trafne prognozy dotyczące przyszłego przebiegu procesów gospodarczych.

Przedmiotem rozważań w referacie będzie analiza użyteczności danych, pozyskiwanych w badaniach koniunktury metodą testu dla podmiotów gospodarczych. W szczególności rozważać będziemy użyteczność tych danych dla podmiotów analizujących przebieg procesów gospodarczych i prowadzących politykę gospodarczą. W celu oceny użyteczności tych danych, podejmiemy próbę odpowiedzi na następujące pytania:

  1. czy są one w stanie uzupełnić w sposób znaczący zestaw informacji, istotnych zarówno przy podejmowaniu bieżących decyzji gospodarczych jak i rozstrzyganiu dylematów dotyczących przyszłości?
  2. czy są one wiarygodne?
  3. czy mają własności prognostyczne?

W rozważaniach wykorzystane zostaną przede wszystkim doświadczenia z badań prowadzonych w IRG SGH. Ich wyniki były prezentowane zarówno w kraju jak i na arenie międzynarodowej. Za szczególnie inspirujące należy uznać dyskusje prowadzone w gronie członków CIRETu (Centre for International Research on Economic Tendency Survey), organizacji zrzeszającej główne ośrodki zajmujące się badaniami koniunktury na świecie.

Business Surveys as Additional Source of Information on Economic Situation

All entities involved in economic activity at all levels, acting both in real and regulatory areas, are permanently demanding accessibility of information. The information they are seeking is indispensable for decision - making process in order to reduce the extent of both uncertainty and risk. Major importance is attached by the entities to the following:

  1. proper diagnosis of the real course of economic processes,
  2. justifiable prognoses concerning a potential course of economic processes.

The focal point of the paper is an analysis of usefulness of the data obtained in business surveys. Special attention shall be paid to the applicability of the data for those entities who analyse the course of economic processes, and the ones that purse economic policy. In order to assess the usefulness of the data, an attempt shall be made to address the following questions:

  1. could the data be used to significantly supplement a set of information, essential for both making current economic decisions and resolving dilemmas concerning the future?
  2. are they reliable?
  3. are they of a prognosis - like nature?

The discussion in the paper shall be primarily base upon experience derived from the research done in RIED WSE. The research findings have been presented both in Poland as well as on the international forum. Internationally, it is the discussion held within CIRET (Centre for International Research on Economic Tendency Survey) - organisation including major centres dealing with business situation worldwide - that should be considered the most inspiring.

Prof. Józef Garczarczyk, dr Marek Mocek

Regionalne różnicowanie koniunktury na rynku usług finansowych w Polsce

Celem referatu jest próba udzielenia odpowiedzi na pytanie czy i w jakim stopniu zróżnicowane są w regionach zmiany koniunktury na dwóch podstawowych rynkach sektora finansowego w Polsce, tj. na rynku usług bankowych i rynku usług ubezpieczeniowych. Badanie zmian koniunktury nie jest zadaniem prostym, zaś przy jego realizacji możliwe są dwa istotnie różniące się podejścia. Pierwsze polega na dokonywaniu ocen i porównań regionalnych w oparciu o odpowiednio dobrany zestaw danych statystycznych, natomiast drugie polega na korzystaniu w tym celu z opinii uzyskanych w wyniku realizacji badań empirycznych wśród firm finansowych. W niniejszym referacie to drugie podejście stanowi podstawę analiz, obejmujących zarówno rynek bankowy jak i ubezpieczeniowy.
Bazę źródłową dla prezentowanych w referacie analiz stanowią wyniki cokwartalnych ogólnopolskich badań prowadzonych metodą testu koniunktury na obu wymienionych rynkach od ponad piętnastu lat przez Katedrę Badań Marketingowych Akademii Ekonomicznej w Poznaniu. Przedmiotem analiz zróżnicowania regionalnego są zmiany w zakresie podstawowych kategorii charakteryzujących sytuację na badanych rynkach, opisane za pomocą prostych oraz złożonych wskaźników jakościowych koniunktury. I tak, w przypadku rynku usług bankowych analiza obejmuje zmiany w zakresie pozyskiwanych depozytów, udzielonych kredytów, ogólnej sytuacji finansowej banków oraz wskaźnika syntetycznego PIKBANK-REG, natomiast w przypadku rynku usług ubezpieczeniowych analizowane zmiany dotyczą zbieranej składki ubezpieczeniowej, wypłaconych odszkodowań i świadczeń, ogólnej sytuacji finansowej zakładów ubezpieczeń oraz wskaźnika syntetycznego PIKU-REG. Zmiany koniunktury w wyróżnionych dla potrzeb badań pięciu regionach (pomorskim, wielkopolskim, centralnym, wschodnim i południowym) pokazane są na tle koniunktury obserwowanej na ogólnopolskim rynku usług finansowych.

Prof. Eugeniusz Gorzelak, mgr Zdzisław Zimny

Determinanty regionalnej koniunktury w rolnictwie

Na ekonomiczną sytuację polskich makroregionów rolniczych mają wpływ następujące czynniki:

  1. warunki przyrodnicze (położenie geograficzne, ukształtowanie pionowe, stosunki wodne, jakość gleby itd.),
  2. zaszłości historyczne (struktura agrarna, struktura produkcji),
  3. kulturowe (umiejętności, nawyki, przedsiębiorczość),
  4. polityka rolna (głównie wsparcie finansowe gospodarstw),
  5. stosunki rynkowe w postaci podaży i popytu, ceny na podstawowe produkty rolne.

Prowadzone w Instytucie Rozwoju Gospodarczego Szkoły Głównej Handlowej badania koniunktury od 1992 r. uwidaczniają wpływ tych czynników w poszczególnych latach i porach roku za pomocą przyjętych wskaźników. Można na ich podstawie określić lepszy stan koniunktury w gospodarstwach o większym obszarze gospodarstw prowadzonych przez rolników młodszych wiekiem i lepszym wykształceniu położonych we wszystkich regionach.


Determinants of Regional Situation in Agriculture

The economic situation in Polish agricultural macroregions defines the following factors:

  1. environment (geographic location in the country, elevations, water resources, soils quality and others),
  2. historical events (agrarian structure, structure of the gross and market agricultural output),
  3. cultural condition (education, know-how, initiative),
  4. agricultural policy,
  5. market conditions (suplay, demand, prices).

The business survey in agriculture carried out since 1992 by Research Institute for Economic Development of the Warsaw School of Economics shows the influence of these factors for the successive years and their seasons. The two individual indicators namely: the indicator of smoothed money income and the so called confidence indicator and also the composite business indicator (based on the individuals) show higher values among farms young, better educated and running greater agricultural farms in all macroregions.

Dr Sławomir Dudek

Synchronizacja cyklu koniunkturalnego polskiej gospodarki z krajami strefy euro

Prezentujemy wyniki badania, przeprowadzonego na zlecenie Biura ds. Integracji ze Strefą Euro Narodowego Banku Polskiego, stanowiącego załącznik do Raportu na temat pełnego uczestnictwa Rzeczypospolitej Polskiej w trzecim etapie Unii Gospodarczej i Walutowej.

W pierwszym bloku badania przeprowadzono analizę porównawczą struktury polskiej gospodarki i wybranych gospodarek strefy euro. Obejmuje ona: tworzenie PKB (wartość dodana wg klasyfikacji PKD), rozdysponowanie PKB (struktura popytowa PKB, struktura wydatków konsumpcyjnych wg COICOP), podział dochodów (udział czynnika pracy).

W ramach drugiego bloku badania analizowano synchronizację cyklu koniunkturalnego Polski z cyklem koniunkturalnym w strefie euro, jak i z cyklem koniunkturalnym wybranych krajów strefy euro (Niemcami, Hiszpanią, Włochami, Portugalią, Francją i Irlandią). Analizie poddano wybrane agregaty makroekonomiczne, podlegające wahaniom koniunkturalnym: PKB, inwestycje, konsumpcję, produkcję sprzedaną przemysłu, deflator PKB i HICP oraz wskaźniki koniunktury, odzwierciedlające zmienność oczekiwań podmiotów gospodarczych (wskaźniki dla przemysłu przetwórczego, tzw. wskaźniki sentymentów gospodarstw domowych oraz ogólny klimat gospodarczy w ocenie wszystkich uczestników rynku). Przedmiotem analizy była również stopa bezrobocia i bezpośredni miernik stopnia wykorzystania mocy produkcyjnych z badania koniunktury w przetwórstwie. W pierwszym etapie wyodrębniono komponent cykliczny z wymienionych zmiennych makroekonomicznych. Do tego celu zastosowano różne metody (filtry): filtr Hodricka-Prescotta, filtr Baxtera-Kinga, filtr Christiano-Fitzgeralda oraz strukturalny model szeregów czasowych. Następnie przeprowadzono analizę zbieżności przebiegu badanych zmiennych pomiędzy różnymi krajami z wykorzystaniem analizy cross-spektralnej, analizy korelacji jednoczesnej i korelacji krzyżowych, współczynnika konkordancji, analizy korelacji rekursywnej, współczynnika korelacji dynamicznej (dla PKB) oraz analizy punktów zwrotnych.

Dr Teresa Kondrakiewicz

Determinanty rozwoju przemysłu cukrowniczego

Polska jest liczącym się producentem cukru w Europie, a przemysł cukrowniczy stanowi ważną gałąź gospodarki. Kondycja ekonomiczna i finansowa przemysłu cukrowniczego podlega częstym zmianom, co rodzi pytanie o główne czynniki wpływające na sytuację sektora oraz determinanty jego funkcjonowania i rozwoju. Zagadnienia te są przedmiotem niniejszego artykułu.

Wśród determinant rozwoju cukrownictwa można wyróżnić dwie grupy czynników. Pierwsze z nich można określić jako czynniki rynkowe. Należy do nich sytuacja na światowym rynku cukru, w tym uwarunkowania popytowe. Druga grupa czynników wynika przede wszystkim ze specyfiki przemysłu cukrowniczego, polegającej na jego ścisłym uzależnieniu od rolnictwa oraz faktu objęcia branży regulacjami Wspólnej Polityki Rolnej. Ustawowa regulacja rynku cukru nakłada na jego producentów obowiązek przestrzegania limitów produkcyjnych, które wymuszają ograniczanie rozmiarów produkcji w stosunku do posiadanych mocy przerobowych i zamykanie części zakładów. Przeprowadzana obecnie reforma oznacza redukcję kwot produkcyjnych i obniżki cen cukru, jednak jej głównym celem jest poprawa konkurencyjności unijnego przemysłu cukrowniczego na rynkach światowych.

Dr Janusz Borowiec

Struktury instytucjonalne w procesie rozwoju przedsiębiorczości na obszarach wiejskich

Przedsiębiorczość - rozumiana jako dążność ludzi do działania, poszukiwania nowych rozwiązań, wykorzystywania pojawiających się możliwości oraz aktywności w poszukiwaniu dodatkowych i alternatywnych źródeł dochodu - stanowi element procesu zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich. Rozwój przedsiębiorczości oznacza tu większe zróżnicowanie źródeł dochodów ludności wiejskiej, co pozwala na łączenie pracy w gospodarstwie i poza nim. Przejawia się w tym proces koniecznej symbiozy różnych podmiotów sfery agrobiznesu, jak: rolnicze gospodarstwa rodzinne, przedsiębiorstwa zaopatrzenia i skupu, banki oraz jednostki samorządu terytorialnego.

Istotnym ogniwem tworzenia struktur instytucjonalnych na obszarach wiejskich są podmioty
0 spółdzielczej formie gospodarowania, które pozwalają angażować aktywność środowisk lokalnych i stają się ogniwem transmisji środków z różnych źródeł finansowania. Doświadczenia
1 predyspozycje podmiotów spółdzielczych skłaniają do wyrażenia opinii, iż właśnie spółdzielnie najpełniej wpisują się w szeregi instytucji umożliwiających rozwój przedsiębiorczości na obszarach wiejskich.

Mgr Aleksandra Nizioł

Zróżnicowanie poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego powiatów województwa lubelskiego

W artykule podjęto próbę oceny zróżnicowania poziomu rozwoju gospodarczego powiatów województwa lubelskiego. Jako obiekt badawczy wytypowano region lubelski, w skład którego wchodzi 20 powiatów ziemskich, oraz 4 miasta - powiaty grodzkie: Lublin, Chełm, Zamość i Biała Podlaska. Analizę przeprowadzono na podstawie danych statystycznych publikowanych przez Główny Urząd Statystyczny.

Pierwsza część artykułu to analiza poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego powiatów województwa lubelskiego na postawie danych z 2007 roku. Drugą część stanowi analiza przestrzennego zróżnicowania struktur społeczno-gospodarczych powiatów województwa lubelskiego z wykorzystaniem miernika rozwoju gospodarczego - Hellwiga. Charakterystyka i ocena rozwoju powiatów województwa lubelskiego wskazuje na występowanie barier ograniczających wzrost i pilnych do rozwiązania w najbliższej przyszłości problemów. Świadczy o tym wykazany na podstawie badań zaniżony poziom rozwoju powiatów województwa lubelskiego w stosunku do innych regionów kraju.

Dokonana ocena rozwo ju gospodarczego powiatów i sformułowane na tej podstawie wnioski mogą stanowić element kreowania odpowiedniej, zróżnicowanej pod względem struktur społeczno-gospodarczych polityki regionalnej.

Diversity of socio-economic development of poviats in lubelskie voivodeship

This article is an attempt to asses the diversity of socio-economic developments of poviats in lubelskie voivodeship. The region of lubelskie voivodeship which has been designated as the research paradigm, consists of twenty rural poviats and four cities - capitals of urban poviats: Lublin, Chełm, Zamosc and Biała Podlaska. The analysis has been carried out on the basis of statistical data released by Central Statistical Office (GUS).

The subject of analysis of the first part of this article is the level of socio-economic structures of poviats in lubelskie voivodeship based on data collected in 2007. The second part analyses the spatial diversity of socio-economic structures of poviats in lubelskie voivodeship with application of synthetic model assessment- Hellwig. The description and assesment of development of poviats in lubelskie voivodeship indicate the occurence of impediments to development as well as urgent problems to be tackled in the near future. This is clearly shown by the lower level of development of poviats in lubelskie voivodeship on comparison to other regions as pointed by the results of the research.

Summing up, it must be stated that the assessment of economic condition of poviats and the conclusions thereof may constitute an element of creating an appropriate, regional policy adequately diversified with regard to socio-economic structures.

Mgr Robert Pater

Dynamika cykli koniunkturalnych, cykle wzrostowe i nowa metoda ich ekstrakcji

Na ogół przyjmuje się, że cykle koniunkturalne trwają od 6 do 32 kwartałów. Wykazują więc znaczną nieregularność oraz zróżnicowaną amplitudę wahań. Co więcej istniejące grupy metod ekstrakcji cykli prowadzą do otrzymania dosyć istotnie różniących się cykli koniunkturalnych. Z punktu widzenia każdej z nich cykl jest nieco inaczej definiowany. Celem artykułu jest analiza dynamiki cykli koniunkturalnych na przykładzie wybranych zmiennych. W pierwszej części artykułu porównuję trzy grupy metod ekstrakcji cykli: cyklu poziomów, cyklu odchyleń i cyklu stopy wzrostu. Następnie przechodzę do analizy dynamiki faz cykli koniunkturalnych. Szczególną uwagę zwracam na rozróżnienie cykli gospodarczych na cykle koniunkturalne oraz wzrostowe. Województwa wschodniej Polski, pomimo niższej niż w niektórych innych regionach kraju stopy bezrobocia, cechował w ostatnich latach niezwykle powolny jej spadek. Sprzyjająca koniunktura gospodarcza w niewielkim stopniu wpływała na poprawę na rynku pracy. W rezultacie tempo spadku stopy bezrobocia było w tych regionach najniższe spośród wszystkich województw w kraju. Warto więc dokonać dokładniejszej analizy tej sztywności rynku pracy w przekroju poszczególnych województw oraz sektorów przedsiębiorstw.

Cykle wzrostowe trwają na ogół od 1,5 do 4 lat. W przypadku wielu zmiennych, a w szczególności agregatów makroekonomicznych są jednak trudno obserwowalne. Stosunkowo łatwo można je jednak zaobserwować w danych pochodzących z badań koniunktury gospodarczej metodą testu koniunktury (business condition test). Po zastosowaniu odpowiedniego filtru, można zauważyć, że cyklom tym podlegają również inne zmienne ekonomiczne, a w szczególności agregaty makroekonomiczne, takie jak PKB, czy stopa bezrobocia. W artykule wskazuję na istotne znaczenie tego rodzaju cykli dla analizy zależności pomiędzy wielokomponentowy-mi wskaźnikami wyprzedzającymi, a wskaźnikami równoległymi koniunktury gospodarczej.
W ostatniej części artykułu przedstawiam metodę ekstrakcji cykli wzrostowych za pomocą trzecich rocznych przyrostów danej zmiennej (A|Takie przekształcenie pozwala na wyodrębnienie tego rodzaju cykli i ma istotne atuty w stosunku do metod alternatywnych.

The Dynamics of Business Cycles, Growth Cycles and a New Method of Their Extraction

It is commonly assumed that business cycles last about 6 to 32 quarters. Therefore they are quite irregular and the amplitude of the recurring significantly vary. Moreover existing methods of business cycles extraction give various results. Every method slightly differently defines 'cycle'. The purpose of this article is to analyze the dynamics of business cycles in chosen macroeconomic variables. First part of the article is a comparison f three methods of cycle extraction: step cycles, deviation cycles and growth rate cycles. Then I analyze the dynamics of business cycles phases. Particular attention is paid to the distinction of economic cycles on business cycles and growth cycles. The unemployment rates in the Eastern Regions of Poland are not the highest among all of voivodeships. However, these regions are characterized by very slow pace of the fall of unemployment. Good economic situation only very slightly influenced the improvement of labour market situation during the last few years. As a result dynamics of the fall of unemployment in these regions was the lowest in Poland. In order to show the causes of this stiffness the differences of employment behaviour between particular regions and sectors of enterprises should be analyzed.

Growth cycles extend from 6 do 16 quarters. They are hardly observable in raw data, especially in macroeconomic aggregates. However they can easily be seen in business condition test results. After applying appropriate filtering method we can say that growth cycles are also recorded by many other variables, especially macroeconomic aggregates such as GDP or the rate of unemployment. In the article I indicate that this kind of cycles is significant for the analysis of relation between leading indexes and coincident indicators.

In the last part of the article I suggest a method of growth cycles extraction with use of differencing filter, namely third yearly differences of the variable (A|This transformation leads to growth cycles extraction and have significant strengths in comparison to alternative methods.

Dr Mieczysław Kowerski

Wartość informacyjna odpowiedzi „bez zmian" w badaniach nastrojów gospodarczych

W większości badań nastrojów gospodarczych stosowane są trzy możliwości odpowiedzi: pogorszenie, bez zmian, poprawa. W najczęściej stosowanej do opracowania danych ankietowych metodzie sald, odpowiedzi bez zmian odrzuca się, wychodząc z założenia, że utrata informacji z tego powodu jest nieznaczna. Stosując jednak takie podejście w wielu badaniach rezygnujemy z ponad połowy ankiet. Powstaje więc pytanie czy rzeczywiście odpowiedź „bez zmian" nie niesie żadnych informacji i bez konsekwencji można z takich ankiet zrezygnować. Stoimy na stanowisku, że nie należy z tych danych rezygnować gdyż mogą one dostarczyć wielu ciekawych informacji o badanej populacji.

W artykule do analizy przyczyn odpowiedzi „bez zmian" zaproponowano zastosowanie modelu uporządkowanej zmiennej objaśnianej. W tym celu budujemy model zmiennej ukrytej y* = f (Xi,ei), gdzie y* — wartość ukrytej zmiennej objaśnianej dla i-tego respondenta, Xi — wektor wartości zmiennych objaśniających dla i-tego respondenta, ei — składnik losowy. Wartość uporządkowanej zmiennej objaśnianej yi zależy od wartości zmiennej ukrytej y* zgodnie z regułą

 

 

Oszacowane modele pozwalają przeanalizować zmiany prawdopodobieństw odpowiedzi „bez zmian" na określone w ankiecie pytanie w zależności od różnych cech respondentów, ich odpowiedzi na inne pytania jak również w zależności od sytuacji społeczno - gospodarczej w regionie i w kraju. W pracy przedstawiono rozkład funkcji prawdopodobieństwa odpowiedzi „bez zmian" w zależności od zmian wartości wybranej zmiennej makroekonomicznej.

On the informative value of "remain unchanged" answers in the economic sentiment surveys

In almost all economic sentiment surveys three option multiple - choice question are used: improve, remain unchanged, deteriorate. In calculation of balances the "remain unchanged" replies are discarded, because the experience in the OECD countries has shown that this loss of information is unimportant for most uses of business tendency surveys. From the side in many surveys "remain unchanged" the fraction replies in the total is above 50%. So we can formulate the question: Is really the loss of such big number answers is unimportant and what does it mean that respondent replay "remain unchanged". In our opinion we should not easily discarded the replies "remain unchanged" because they can give us a lot of very interesting additional information on the investigated population.
In article to analysis the "remain unchanged" replies the concept of the Ordered Dependent Variable Models was proposed. The model is built around a latent regression, where yl is unobserved: yi = Xjff + £i. What is observe is:


Estimated model can be used to analysis of the probability of "remain unchanged" replies dependent on the characteristics of respondents, the replies on other questions and the socio - economic situation in region and in the country. In the paper the distribution of the probability of response "remain unchanged" function in relation to the value changes of choosen macroeconomic variable was presented.

Dr Jan Andreasik

Ocena strategii kompetencyjności firmy sektora MŚP (w systemie SOK-P1)

W pracy przedstawiono oryginalne podejście autora do analizy pozycji konkurencyjnej przedsiębiorstwa sektora MŚP. Skonstruowano model oceny strategii kompetencyjności przedsiębiorstwa w pięciu układach odniesienia:

  1. Potencjał kapitałowy - ryzyko działalności finansowej.
  2. Potencjał innowacyjny i inwestycyjny - ryzyko projektów innowacyjnych i inwestycyjnych.
  3. Potencjał interesariuszy - ryzyko obsługi interesariuszy.
  4. Potencjał relacyjny sąsiedztwa - ryzyko relacji z sąsiedztwem.
  5. Potencjał relacyjny otoczenie - ryzyko relacji z otoczeniem.

W procesie uczenia systemu metodami EUCLID i ELECTRE TRI dokonano wyznaczenia czterech klas pozycjonowania przedsiębiorstwa: A1: niski potencjał - wysokie zagrożenie, A2: wysoki potencjał - wysokie zagrożenie, A3: wysoki potencjał - niskie zagrożenie, A4: niski potencjał - niskie zagrożenie.
Przedstawiono wyniki klasyfikacji na próbie 220 firm z województw lubelskiego i podkarpackiego.


A competence strategy assessment of the SME sector enterprises (in the SOK-P1 system)

In the paper, an original author's approach to analysis of competitive position of an enterprise of the SME sector is presented. A model of a competence strategy assessment of an enterprise is constructed in five spaces:

  1. Capital potential - Risk of the financial activity.
  2. Innovation and investment potential - Risk of the investment and innovation projects.
  3. Key stakeholder potential - Risk of the stakeholder service.
  4. Neighborhood relationship potential - Neighborhood relationship risk.
  5. Environment relationship potential - Environment relationship risk.

In the learning process by means of the EUCLID and ELECTRE TRI methods, four classes of the enterprise position were determined: A1: low potential, high risk, A2: high potential, high risk, A3: high potential, low risk, A4: low potential, low risk. In the paper, results of classification of 220 enterprises from Podkarpackie and Lubelskie Voivodeships are depicted.

Dr Krzysztof Pancerz, Aleksandra Tu-Van, Norbert Tu-Van

Proces wyjaśniania ocen kondycji przedsiębiorstw w układach potencjał-ryzyko -studium eksperymentalne

Nowe podejście do prognozowania kondycji przedsiębiorstw wykorzystujące metodologię Case-Based Reasoning (CBR) zostało przedstawione w pracach J. Andreasika. Podejście oparte o zaproponowaną oryginalną ontologię przedsiębiorstwa koncentruje się na ocenie przedsiębiorstwa w zakresie wzrostu potencjału i ograniczaniu ryzyka działalności. Agregacja ocen ekspertów prowadzi do wyznaczenia pozycji przedsiębiorstwa w pięciu układach potencjał--ryzyko. Celem niniejszej pracy jest przedstawienie procesu wyjaśniania ocen kondycji przedsiębiorstw w układach potencjał-ryzyko. Proces wyjaśniania składa się z dwóch etapów. W pierwszym z etapów, w każdym z układów, dokonywane jest grupowanie przypadków (pozycji przedsiębiorstw) w odpowiednie klastry. W drugim etapie, dla każdego z układów, generowane są reguły wyjaśniające wpływ dokonanych ocen przez ekspertów na znalezienie się przedsiębiorstwa w określonym klastrze otrzymanym w pierwszym etapie. Do realizacji klasteryzacji i generowania reguł wyjaśniających wykorzystane zostały algorytmy znane z literatury dotyczącej drążenia danych oraz odkrywania wiedzy z danych. Eksperymenty zostały przeprowadzone na danych o ponad dwustu przedsiębiorstwach sektora MŚP z regionu Południowo-Wschodniej Polski zebranych w ramach realizacji projektu EQUAL nr F0086 prowadzonego przez Wyższą Szkołę Zarządzania i Administracji w Zamościu.

Explanation Process of Enterprise Economic Situation Assessments in Potential-Risk Spaces. An Experimental Study.

A new approach to predicting economic situation of enterprises using the Case-Based Reasoning (CBR) methodology has been presented by J. Andreasik. The approach based on the original enterprise ontology concentrates on enterprise assessments in the range of potential and risk. The aggregation of assessments leads to determining the enterprise position in five potential-risk spaces. The aim of the paper is to present the explanation process of enterprise economic situation assessments in potential-risk spaces. The explanation process consists of two stages. In the first stage, in each potential-risk space, cases (enterprise positions) are grouped into clusters. In the second stage, in each potential-risk space, some rules determining dependencies between enterprise assessments made by experts and belongingness of the enterprise to a given cluster are extracted. To carry out clustering and rule mining standard methods of data mining and knowledge discovery have been used. Experiments have been made using information on above 200 enterprises in the SME sector from south-east Poland collected within the confines of the EQUAL Project No. F0086 conducted by College of Management and Public Administration in Zamość.

Mgr Jarosław Bielak

Modele prognostyczne lokalnego rynku pracy wykorzystujące barometr nastrojów gospodarczych

W artykule przedstawiono metodę prognozowania rynku pracy, w tym poziomu bezrobocia i przeciętnego zatrudnienia. Do budowy prognoz wykorzystano modele ARMA wraz z dodatkowymi zmiennymi ezogenicznymi, tj. wartościami barometrów nastrojów gospodarczych bądź saldami odpowiedzi na poszczególne pytania ankietowe - jako wskaźniki wyprzedzające wahania koniunktury. Omówiono metodologię budowy modeli i konstrukcji prognoz oraz wyniki badań przeprowadzonych w latach 2006-2008 dla województwa lubelskiego. Stwierdzono, że regionalny barometr nastrojów gospodarczych dobrze sprawdza się w roli jakościowego wskaźnika wyprzedzającego wahania zatrudnienia w województwie lubelskim. Otrzymane modele pozwalały z dość dużą precyzją konstruować prognozy dotyczące krótkookresowych zmian poziomu zatrudnienia i bezrobocia w regionie lubelskim. Trafność oceny czy dana zmienna wzrośnie, spadnie, czy pozostanie na poziomie kwartału poprzedniego w drugiej fazie badań wyniosła 83%.

Mgr Andrzej Burda

Analiza nastrojów gospodarczych z wykorzystaniem sieci Kohonena

W pracy dokonano bezwzorcowej klasyfikacji respondentów badań nastrojów gospodarczych realizowanych przez Wyższą Szkołę Zarządzania i Administracji w Zamościu na terenie woj. lubelskiego. Badania prowadzono z wykorzystaniem metodologii sztucznych sieci neuronowych. Klasyfikacji dokonano przy pomocy sieci Kohonena. Wyodrębniono i scharakteryzowano trzy podstawowe grupy respondentów oraz dokonano analizy zmian liczebności respondentów w klasach w latach 2003-2007. Na tej podstawie dokonano oceny zmian nastrojów gospodarczych w badanym okresie.
Economic sentiment analysis using Kohonen networks

In following paper pattern-less classification of respondents surveys on economic sentiment has been made. Surveys were carried out by The College of Management and Administration in Zamość on Lubelskie Province. Studies has been executed using artificial neural networks methodology and Ko-honen networks has been used for classification. Three main groups of responders has been identified and described. Analysis of change in number of responders during years 2003-2007 became a basis for assessment of economic sentiment change in examined period.

Dr Mieczysław Kowerski, mgr Jarosław Bielak, mgr Dawid Długosz

Zmiany kondycji ekonomicznej małych przedsiębiorstw w województwie lubelskim

W artykule przedstawiono zmiany kondycji ekonomicznej małych przedsiębiorstw w województwie lubelskim w latach 1999-2006. Badanie były przeprowadzone na podstawie danych o 5714 firmach z pięciu sektorów: przemysłu, budownictwa, handlu, transportu, nieruchomości. W badanym okresie średni udział firm o słabej kondycji wyniósł 11,1%. Od roku 2001 liczba firm o słabej kondycji spada. W 2001 roku takich firm było w badanej próbie 19,8%, w roku 2006 - tylko 5,4%. Jest to niewątpliwie wynikiem poprawy sytuacji ekonomicznej w Polsce i w województwie. Do analizy wpływu czynników wewnętrznych (mikroekonomicznych) i zewnętrznych (makroekonomicznych) na działanie przedsiębiorstw na zastosowano logitowe modele mikro-makro. Przeprowadzona symulacja pokazała, że na kondycję przedsiębiorstw znacznie większy wpływ mają czynniki mikroekonomiczne. Wynika z tego, że małe firmy o bardzo słabej kondycji nie korzystają z polepszenia krajowych wskaźników ekonomicznych. Z drugiej strony recesja nie wpływa znacząco na przedsiębiorstwa o bardzo dobrych wynikach.

Changes of the economic condition of small enterprises in Lubelskie Voivodship

In the paper the changes of the economic condition of small enterprises located in Lubelskie vo-ivodship in the years 1999-2006 were presented. The research was done for 5714 small enterprises, operating in five business sectors (manufacturing, building, trade, transportation, real estate). Since 2001 the share of "poor condition" enterprises in the sample decreases. In 2001 such companies contributed to 19.8% of the population, in 2006 this share was only 5.4% - the lowest number in the reference period. This is undeniably a result of a steadily improving economic situation in Poland and the Lubelskie voivodship. In the entire reference period the average share of "poor condition" enterprises was 11.1%.

To analysis how the corporate performance is influenced by both internal (microeconomic) and external (macroeconomic) factors the logit micro-macro models were used. The simulations conducted show clearly that the microeconomic variables have much higher influence than macroeconomic variables on the condition of small enterprises. Macroeconomic variables have higher influence on firms, which showed values of the microeconomic indicators between the 1st and the 3rd quartile then the worst and best firms. It can be then stated that small companies with very poor results can hardly benefit from an economic prosperity in the country. On the other hand, the very good enterprises will hardly suffer from a recession in the economy.

Referaty nadesłane na konferencję zostaną opublikowane w wydawnictwie WSZiA w Zamościu jako publikacja pokonferencyjna (wytyczne jak należy formatować tekst referatu).

Komitet Organizacyjny

  • Jarosław Bielak
  • Dawid Długosz
  • Włodzimierz Gerycz
  • Bogdan Kawałko
  • Mieczysław Kowerski
  • Władysław Molas

Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu
ul. Akademicka 4, 22-400 Zamość
Korespondencję prosimy kierować z dopiskiem
"Konferencja-Koniunktura"
tel. (84) 677 67 26, fax (84) 677 67 10
e-mail: jbielak@wszia.edu.pl



TELC

partner ZUS Współpraca partnerska